11 July 2015

Informan Pulisi


Oleh: Firdaus 


Urang sanagari lah buncah. Kaba si Karapai dibaok pulisi lah saluruah urang nagari nan tau. Lah sapakan pulo urang indak masobok jo Karapai. Sajak dibaok dek pulisi, indak tampak puncak iduangnyo lah sapakan.
Tapi nan mambuek urang binguang, anak bini Karapai tanang-tanang sajo. Katiko ado nan batanyo ka bini, si Upiak Banun manjawek bantuan urang acuah indak acuah sajo. Jaweknyo ciek se, antah baa uda kini, Upiak indak lo tau doh. Anaknyo, si Buyuang Atuik, manjawek hampia sarupo jo jawek mandenyo. Antah baa abak buyuang kini, indak pulo buyuang tau doh.
Salamo Karapai indak ado di pondoknyo, sajak itu pulo urang sanagari indak bakurang dari pondok nan di bawahnyo ado kandang ayam tu. Kasado alahnyo mananti, apo sabananyo nan tajadi dek Karapai. Kok iyo bantuak nan tampak dek urang sapakan lalu, Karapai dibaok dek pulisi, iyo-lah sabana parah mah.
Masuak hari ka sapuluah, Badai takalenjek. Kuah sate di sanduangnyo jatuah ka tanah. Pisau untuak mambalah katupek, mairih tangannyo.
“Kalera waang! Takajuik waden!” Badai mamprotes. Sakik atinyo.
“Waang nan kalera. Hampia sapuluah ari waden di kantua pulisi, indak sakali juo waang mancigok waden ma-anta rokok agak sabatang,”

09 July 2015

Banyak Lagu Waang Mah…!

Oleh: Firdaus


Pulang dari ladang, Karapai tampak tapere-pere.  Katiko lalu di muko pondok sate Tukang Kipeh, Karapai dipanggia dek si Badai, kanconyo tu. Karapai antok se. Ampek kali diimbau, jan-kan manjawek, mancaliak se indak.
Niek ka mamanggia agak sakalai lai di ati Badai, dibata-annyo. Kecek atinyo, indak ado gunonyo. Kok dipanggia, tu indak juo mancaliak, takanceh raso ati Badai. Kama muko ka disuruak-an. Jan-jan urang nan duduak di pondok sate tu mangecek-an Badai sok santun.
Babaliak ka tampek duduaknyo, Badai indak abih pikia, dek-a lah kawannyo nan surang tu. Kok tasapo di ladang, rasonyo indak ka mungkin. Badai tau bana baa bantuak ladang di nagarinyo tu. Ladang di nagarinyo tu barasiah sadonyo, sudah tu, salamo ko indak ado nan ganjia di nagari ko doh.
Lah sapakan lamonyo, indak juo Karapai sakali pun singgah di pondok sate Badai. Konco palangkinnyo tu indak tangguang binguang. Salamo ko, indak parnah bantuak iko bana konco nyo tu. Kaniang Badai bakaruik, diingek-ingeknyo bilo Karapai tarakhir kali ka pondoknyo.
Katiko kaniangnyo bakaruik tu, takana dek Badai, konconyo tu tampak basanang ati. Galak tiok sabanta di suduik tampek biaso duduak. Nan mambuek Badai eran, katiko tu Karapai mambaia saisi pondok. Salamo duduak di pondok tu, kok ado nan bali sate batungkuih untuak dibaok pulang, Karapai nan mambaia. Sadonyo disubarangan.

Ma Tau Den…



Oleh: Firdaus

Badai mamete-mete surang.  Garobak sate nan diosong-osong dek anak galehnyo ka tapi lapangan bola, babaliak ka rumah indak bajua bali. Kecek anak galehnyo, indak ado nan manonton bola di lapangan tapi batang aia tu sajak la-I doh.
Dek karano indak bajua bali, mako Badai ilang aka. Kok dijua sate tu di pondok sate Tukang Kipeh, sio-sio sajo jadinyo, sabab nan salamo ko ituangan sate nan tajua di pondok sate tu, alah jaleh. Jikok ditambah, mako takarannyo indak sasuai lai doh.
Ketiko Badai mamete-mete surang, Karapai nan dari ladang, tibo di pondok sate konco palangkinnyo tu. Di tangannyo ado sabik, tu sakaruang rumpuik nan tadi disandangnyo, disandaan di paga pariang. Duduak di paleh-paleh pondok sambia duduak di suduik tampek nan biaso.
Sakarek kopi dipasannyo, satangah sate dimintaknyo.
“Kan lai indak dicatat nan waang pasan ko doh?” tanyo Badai sambia mahidang-an apo nan dipasan dek konconyo tu.

Tauncang Den Ari Ko…!


Oleh: Firdaus

Sanjo lah lapeh. Urang takuik ka lua rumah. Badai maradang surang. Sajak salapeh luhua inyo bukak pondok untuk manggaleh sate, alun juo bajua bali. Nan sakali ko, tampaknyo mangalesoh-ngalesoh surang.  Bantuak urang panik. Panik ka suok, panik ka kida.
Di pond ok satenyo, indak surang juo nan ado. Nan takana dek inyo, si Karapai. Dua hari nan liwaik, konconyo ko mancaritoan tantang supermoon.  Indak sakatek kaba patakuik nan disampaian dek paja surang tu. Dek supermoon tu, ka tajadi bancano, mako labiah elek tingga di rumah sajo.
Kok diituang jo hari nan disabuk dek Karapai, kini mah supermoon tu. Manjalang malam nan ka laruik, indak basobok jo nan dikecek-an dek Karapai tu. Indak ado bancano tu doh. Kok hujan, iyo hujan sangenek, indak ado hubungannyo jo supermoon tu bagai doh. Kok hujan ko alah biaso mah.
Badai masih dapek marasoan ba-a caro Karapai mancaaritoan di pondok satenyo. Iyo barapi-rapi. Basumangaik bana paja tu. Lapeh dari pondok, inyo mancaritoan itu bagai di lapau kopi Mak Taci, atau maota katiko wirid di Surau Buluaih. Bantuak urang cadiak bana gaya paja tu.
Katiko dibantah dek Badai, inyo indak namuah kalah doh. Dek badai, jan kan ka kalah, podo se indak namuahnyo doh. Akibaiknyo,  kaduonyo basitagang urek mariah tadi malam. Katiko kaduonyo basitagang urek mariah, indak surang juo nan namuah manyabaan kaduonyo. Urang nan ado di pondok sate tu tau, dek disabaan makin manjadi ribuiknyo.

“Kok Andia, Andia se-lah Kawan Surang…”

Oleh: Firdaus


Dek di pondok sate Tukang Kipeh  bakalibuak, surang-surang nan ka babalanjo, maurak langkah lambek-lambek, sudah tu langsuang tabang ambua.
Katiko indak surang juo di pondok satenyo, salain konco palangkinnyo, Badai maupek baturp-turo.
“Lah pueh waang? Dek ulah waang, indak surang juo di pondok den ko lai,” Badai tagang pinggang di muko Karapai.
“Kok waden pulo nan waang salahan?”
“Kan waang nan mamulai mah, waang pakaroan harago sate den ko..”
Karapai tagalak. Lamo indak baranti galaknyo. Sakali-sakali dipaciknyo paruik dek manahan galak. Mancaliak Karapai indak baranti galak,  sakik ati Badai deknyo. Tukang sate maraso surang, inyo dicimeeh dek kawannyo tu.

Taragak Pulo Waang Maniru Urang tu..?

Oleh: Firdaus


Ndak dapek aka lai. Sajak angin kancang disaratoi hujan, pondok sate Tukang Kipeh punyo si Badai, lah langang. Duo hari nan lampau, indak ado tajuo satenyo doh. Dua minggu sabalunyo, Badai lah mamasang spanduk di muko pondok satenyo, lah mambagi-bagi karate sahalai ka urang banyak bahaso hari tu ado inyo manyadioan sate kacang raso bainai.
Lah saminggu galeh baru tu, indak ado tando-tando ado nan suko. Sakali mancubo, eh.. sakali tu sajo dibali urang nan samo. Katiko Badai batanyo, ba-a rasonyo, lai puji nan dapek. Saminggu galeh ko, indak ado bantuaknyo ka naiak doh.
“Ujan ka ujan se, sansai den. Kanai pokok galeh den..” Badai mamete-mete sambia malatak-an kopi sakarek nan dipasan Karapai.
Kopi sakarek tu diidui Karapai. Matonyo tapiciang, angoknyo diiruik dalam-dalam dari iduang, “agak balain baun kopi mah kawan?” tanyo Karapai.

Lah Dapek Pulo Mako Mangaluah


Oleh: Firdaus

Urang nan balanjo di pondok sate Tukang Kipeh, kalua ciek-ciek. Sakik talingo urang tu dek iruak suaro Badai jo Karapai basitagang urek Mariah. Baduonyo basikaruak arang, tapi iruaknyo bantuak bulando mabuak. Manciracau kaniak kanin. Kok balamo-lamo di pondok sate ko, bisa pacah gandang talingo. Itu nan tapikia dek urang-urang tu, makonyo urang tu pa-i. Dek pangana Badai ka si Karapai, luponyo minta pitih sate urang-urang nan pai tu.
“Indak waang mintak pitih sate urang-urang tu?” Karapai maingek-an.
“Manga lo itu nan waang cikarau-i..?” Badai baliak batanyo.
“Aden mangana-an se-nyo, kan rugi waang kalau urang-urang nan tu bakirok se salasai makan sate,”
“Tu indak urusan waang tu doh. Nan sate, sate waden. Na mangaleh waden. Kok rugi, waden nan rugi, indak waang bagai doh. Jan waang ma-aliah-aliahan pakaro.
“Tasarah waang-lah, maleh waden mangecek jo waang…” Karapai tagak dari tampek duduaknyo, tu dilatak-an pitih dua puluah ribu sambia menyampaian; nan disungkahannyo sapiriang sate tu batambah tujuah tusuak dagiang, pakaia karupuak laweh bakuah tigo buah.
Mancaliak konco palangkinnyo tu tagak, Badai maambek jalan Karapai, “wak salasaian pakaro wak dulu!”
Badai indak talok manarimo kalau mamaknyo disabuik cemen, bahaso urang kini. Keceknyo, kalau indak disalasaian, baparang kaum bana, ditampinnyo mah. Dek inyo jo kaumnyo, mamak tu tampek batanyo ka pai, babarito kok lah baliak. Tampak baiyo batido.
Kato-kato cemen tu didanga Badai dari Karapai. Talingonyo sirah, darahnyo naiak ka ubun-ubun. Inyo tau, cemen tu labiah buruak dari nan paliang buruak, dituduah indak talok manga-manga, samantaro mamaknyo tu lah basimbah paluah untuak manjadi walinagar di Nagari Matiraso ko, lah ampia abih jarakjarupiahnyo untuak bisa mamacik tampuak pimpinan di nagari.
Karapai mulonyo mancubo mambela diri. Keceknyo, kato-kato tu didapeknyo dari urang-urang di nagari ko nan mampagunjiangan walinagari tu. Mukasuiknyo ka mangabaan apo adonyo, eh.. Badai manarimo jo tabik suga. Itu nan mambuek kaduonyo basiarak di pondok sate tu.
“Bia waang konco palangkin sajak genek dek den, tapi kok coitu caro waang ka mamak den, iyo tasingguang puncak kada den dek waang mah…” hogoh Badai.
“Kok iyo baitu, nan tunggu waang di bukit alang-alang. Wak salasaian surang-surang,” baleh Karapai indak kalah lo tabik suga.
Diago co itu, Badai indak kalah takajuik. Kini baliak inyo indak manyangko dikandak-an coitu dek Karapai. Lututnyo manggigia. Pucek pasia bibianyo. Karapai tau, kok iyo inyo basihumpeh jo Karapai, indak katalok deknyo doh.
Ilimu sikek nan dibaoknyo ka rantau sangkek sari, indak sabara kalau diadu jo ilimu silek Karapai. Ilimu Karapai lah subana tinggi, ilimunyo di dapek langsuang dari Angku Gadang Nan Bagak Tiado Bandiang, tuo silek di nagari tu. Angku Gadang tu mamak kanduang dek Karapai. Bidin baraja silek ka si Karapai. Indak mungkin murik malawan ka guru.
“Baa kok antok waang? Cigin waang? Tu makonyo, jan asa mararah sajo. Aden mangecek-an supayo ado nan ka waang kecek-an ka mamak waang tu. Jan manggaluah juo lai!” pintak Karapai.
Sabulan ko, Walinagari Matiraso tu dipagunjiangan dek urang sakampuang. Indak ado angin, indak ado badai, eh inyo takatai-katai sesurang. Dikecekannyo, indak disangko manjadi walinagari ko rumik doh. Sadonyo alahnyo dikarajoan, tamasuak manyalasaian urang bacakak laki bini. Sudah tu, lah bakarajo wak salah, indak dikarajoan labiah salah pulo. Dimuko awak disanjuang, dibalakang dipagunjiangan.
“Lah untuang mah lai ado disanjuang, cubolah kok dipagunjiangan setaruih, lah is dead nyo mah,”  Karapai mancaca.
“Waang kecek-an ka mamak waang tu, inyo kan lai urang cadiak bijaksano mah, lai urang basikola tinggi, lahia jo gadang di kampuang, cadiak di rantau, kok lah tapiliah manjadi walinagari lo mangecek-an baru tau sarik manjadi wali nagari tu? Kok salamo ko indak tau? Kok indak salah nan waden tau, walinagari nan digantiannyo kan lai kawan liau mah, kok indak batanyo ka kawannyo tu? Kama se salamo ko? Kok iyo indak tau, indak salah kok mamak waang tu den sabuik cadiak pandia tu doh. Inyo cadiak, tapi pandia kironyo,”
“Kok lah disampaian coitu, jikok liau minta jalan kaluanyo, ba-a manuruik waang?”
“Indak sarik bagai tu doh. Suruah se liau maangkek bendera putiah lai, salasai tu mah. Indak jadi walinagari liau lai tu doh,”
“Sia gantinyo?”
“Jan itu pulo nan waang pikian. Nan jaleh, pasti indak waang. Mamak waang se indak talok doh, apo lai waang!”
Sasudah mangecek tu, Karapai bajalan. Tigo kali Badai mamanggianyo. Jan kan ka dijawek, mancaliak ka bulakangnyo indak deknyo doh.*

  
CATATAN:
Tulisan ini dimuat pada Harian Umum Rakyat Sumbar, edisi 21-02-2011